De website voor historici
Agenda en Actualiteit

Op deze plaats noem ik de door mij bezochte congressen, lezingen en promoties op het gebied van geschiedenis, onderwijs en wetenschap. Zo blijf ik steeds op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen, die ik direct kan toepassen op de actualiteit.

03-03-2017 Congres Ancient Health - CRASIS

02-06-2017 Studiemiddag Oral history en geschiedenisonderwijs - Open Universiteit Utrecht

24-08-2017 t/m 26-08-2017 Historicidagen - Universiteit Utrecht

Ian Buruma (Bard College, New York / New York Review of Books) - PubliekslezingWelk Europa? Een historische beschouwing van een omstreden ideaal

Argumenten voor Brexit in het Verenigd Koninkrijk komen van links en rechts. Conservatieve critici van de EU zien haar als een links complot van Franse jakobijnen. In de volkspers van Murdoch wordt de EU zelfs weleens vergeleken met de Sovjet Unie. Linkse Euroskeptics daarentegen, waaronder adviseurs van Jeremy Corbyn, zien de EU als een bastion van neo-liberalisme. Als we naar de moderne geschiedenis van de Europese eenwording kijken zien we dat er een kern van waarheid zit in beide visies. Socialisten liepen al tijdens de Tweede Wereldoorlog warm voor een verenigd Europa, maar ook nationaal-socialisten, en conservatieven met een dikwijls Rooms Katholieke achtergrond. In zijn lezing zal Buruma kijken naar de geschiedenis van het Europese ideaal: het Heilige Romeinse Rijk, de Hanzebond, het Europa van Erasmus, en ten slotte de idealen van Schuman en Monnet. Dit ideaal was vaak religieus getint. Groot-Brittannië dat haar identiteit ontleende aan een sterk anti-Franse, antikatholieke houding heeft er in die optiek eigenlijk nooit bij gehoord. Buruma zal afsluiten met een beschrijving van zijn eigen Europa en zijn persoonlijke beleving van de Brexit.

Prof. dr. Maria Grever (EUR) - KeynoteNepgeschiedenis of toch niet…? De betekenis van de populaire cultuur voor historisch besef

Wat is echt en wat nep in de wereld om ons heen? Dat vroeg stand-up comedian Owen Schumacher zich in 2012 af in de serie Nep! David Lowenthal heeft de verpretparking van de geschiedenis en de overdreven nadruk op beleving bij historisch toerisme scherp veroordeeld. Commercialisering kan inderdaad leiden tot ‘nepgeschiedenis’, tot het vervormen en fabriceren van feiten. Dat is ook in politiek opzicht risicovol, zeker in het huidige Trump-tijdperk van de ‘alternatieve feiten’. Maar niet alle populaire vertolkingen van het verleden zijn ‘nepgeschiedenis’. Populaire genres kunnen een nieuwe kijk op het verleden geven die ook beroepshistorici hebben beïnvloed. Geen academisch betoog kon zo indringend de zinloosheid van een oorlog beschrijven als de historische roman Oorlog en Vrede van Tolstoj. Zonder Killing Fields zou de Cambodjaanse genocide bij het grote publiek nauwelijks bekend zijn geworden. Daarnaast is de populaire omgang met het verleden – inclusief ‘nepgeschiedenis’ – een interessant object van onderzoek. Inmiddels is de populaire historische cultuur of publieksgeschiedenis een fascinerend onderzoeksterrein waarbij de verwerking van het verleden bij een groot publiek vanuit een metaperspectief centraal staat. Bijvoorbeeld hoe jongeren uit verschillende landen op internet-fora met elkaar in discussie gaan over de historische enscenering van een war video game. In welke mate historische reenactments recht doen aan gevoelig verleden. Of wat er gebeurt als mensen in een wijk foto’s verzamelen over het leven van de vorige generaties bewoners.

Nep of niet, in deze lezing zal ik vanuit het inclusieve concept historische cultuur de mogelijkheden verkennen die populaire genres bieden voor de versterking van historisch besef. Naast enkele voorbeelden uit ons lopend onderzoek in Rotterdam, zal ik ook aandacht besteden aan een relatief nieuw genre: het historisch theater.

Debatpanel Dekolonisatie van het verleden - Moderator: Remco Raben (UvA/UU). Sprekers: Remco Raben, Caroline Drieënhuizen (OU/UvA), Jos van Beurden (VU), Nancy Jouwe (UU), Wim Manuhutu (medeoprichter en voormalig directeur Moluks Historisch Museum / VU).

Het bezit van koloniën, de handel in tot slaaf gemaakte mensen en het denken over bevolking en land vormden eeuwen lang een centraal onderdeel van Europa’s identiteit. Het was niet alleen van invloed op Europese economieën en politieke constellaties, maar het bepaalde ook het denken en handelen en de betekenisgeving in Europa. Antropoloog Gloria Wekker noemt dat geheel van kennis en gevoelens, vrij naar Edward Said, het cultureel archief. In het midden van de twintigste eeuw werden veel koloniën onafhankelijk en werden de voormalige koloniserende landen teruggeworpen op hun eigen natiestaten. Deze politieke dekolonisatie vond relatief snel plaats in het midden van de twintigste eeuw, terwijl culturele dekolonisatie een langdurige, problematische ontwikkeling is die nog steeds doorgaat. Het cultureel archief dat Europa’s cultuur en zelfbeeld bepaalt, werkt nog altijd door. Wekker roept dan ook op dit archief ‘dekoloniaal’ en intersectioneel te lezen, te deconstrueren en ter discussie te stellen. In deze sessie leveren we een bijdrage aan deze ‘dekoloniale’, intersectionele deconstructie van het cultureel archief ten einde de culturele dekolonisatie van Nederland een stapje verder te helpen. Daarvoor zullen we specifieke sociale praktijken waarop mensen betekenis geven aan de wereld ‘dekoloniaal’ en intersectioneel ontleden. Tot slot wensen wij het debat over de interpretatie en inhoud van het cultureel archief met elkaar en het publiek aan te gaan.

Debatpanel Polderen in de polder: participatieve democratie - Moderator: Petra van Dam (VU). Sprekers: Petra van Dam, Herman Havekes (Unie van Waterschappen), Heleen Kole (UU), Piet van Cruyningen (Wageningen University), Milja van Tielhof (Huygens ING).

In reflecties over ons politieke bestel komt doorgaans al snel het ‘poldermodel’ ter sprake. Deze vorm van politiek bestuur wordt voorgesteld als typisch Nederlands, ontstaan in de late middeleeuwen als gevolg van de gezamenlijke strijd tegen het water. Dit panel, bestaande uit historici en mensen uit de waterschapswereld, confronteert heden en verleden en gaat na in hoeverre er gepolderd werd in de polders tussen de middeleeuwen en 1800. Hoe werden belanghebbenden, zoals boeren, in het waterschapsbestuur gerepresenteerd? Hoe verliep de besluitvorming over het waterbeheer, en hoe werd er rekening gehouden met verschillende, tegenstrijdige belangen? En gebeurde dit in Nederland beter dan elders?

Debatpanel Ethische dilemma’s: ‘post-truth’ en historisch rechtsherstel - Moderator: Leonieke Vermeer (RUG). Sprekers: Geertje Mak (RU), Remieg Aerts (UvA), René Koekkoek (UvA), Renée Smid (ZZP).

Historici wordt vaak verweten dat zij geen of te weinig contact hebben met de maatschappij. Is dat terecht? In deze parallelsessie gaat het over de plaats van het verleden in de maatschappij, en over hoe historici daarop invloed uitoefenen. De KNHG-werkgroep ‘Beroepsethiek’ wil het debat hierover voeren aan de hand van twee thema’s: (1) In hoeverre hebben historici zelf schuld aan de huidige ‘post-truth’ hype doordat ze actief relativisme propageren? Welke vormen van kennis hebben historici te bieden wanneer de waarheid niet langer vanzelfsprekend is? (2) Wat is de betekenis van de grote aandacht voor herinneringspraktijken, historisch rechtsherstel, excuses en restitutie? Komt de integriteit van historici in gevaar wanneer zij zichzelf gedwongen zien een moreel oordeel over het verleden te vellen?

Debatpanel De interactie tussen geschiedbeoefenaren en hun publiek: vervagende en nieuwe grenzen - Moderator: Arnoud-Jan Bijsterveld (o.v.). Sprekers: Jacob Roep en Nykle Dijkstra (Historische Vereniging Noordoost-Friesland), Arnoud-Jan Bijsterveld (Tilburg University), Dolly Verhoeven (RU), Kees Ribbens (NIOD/EUR), Paul Knevel m.m.v. studenten (UvA).

Wetenschappers en instellingen als archieven, musea en historische verenigingen zoeken meer dan voorheen het contact met hun publiek. Omgekeerd melden zich steeds vaker groepen in de samenleving die op zoek gaan naar een (nieuwe interpretatie van) hun eigen geschiedenis. De grens tussen professioneel en amateur vervaagt en grenzen worden geslecht, maar er worden ook nieuwe grenzen zichtbaar. Wat hebben beide werelden elkaar te bieden? Hoe kunnen ze elkaar versterken? Waar gaat de samenwerking knellen? Dit panel bestaat uit verschillende korte presentaties, die uitmonden in stellingen of dilemma’s over verschillende soorten grenzen die met de zaal worden besproken: grenzen tussen amateurhistorici (‘sneupers’ in het Fries) en professionele historici, tussen distantie en betrokkenheid, tussen instellingen en hun publiek.

Debatpanel Tussen historici en beleidsmakers. De geschiedenis van de buitenlandse betrekkingen in Nederland - Moderator: Rimko van der Maar (UvA). Sprekers: Ruud van Dijk (UvA), Bert van der Zwan (coördinator Historische Eenheid Ministerie van Buitenlandse Zaken), Boudewijn van Eenennaam (oud-ambassadeur in Washington, Permanent Vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties, voormalig Directeur-Generaal Politieke Zaken, ministerie van Buitenlandse Zaken), Hanno Würzner (plaatsvervangend directeur Directie Integratie Europa, ministerie van Buitenlandse Zaken).

De Werkgroep Historie en Internationale Politiek (WHIP) streeft naar bevordering van het contact tussen historici en (voormalige) uitvoerders van buitenlands beleid. Deze sessie gaat over de relatie tussen geschiedschrijving en de praktijk, over de verhouding tussen historici en mensen uit het veld. Centraal staat de vraag wat deze partijen van elkaar kunnen leren. Hoeveel waarde wordt er op het ministerie van Buitenlandse Zaken gehecht aan geschiedenis en het bewaren van stukken voor latere generaties? Zijn er voorbeelden waaruit blijkt dat er daadwerkelijk van gebeurtenissen in het verleden is geleerd? En in hoeverre zijn andere spelers in de internationale betrekkingen, zoals NGO’s, bezig met geschiedenis, en wat zouden historici van hen kunnen leren?

14-09-2017 Lezing Hygieia: godin of personificatie? - Nederlands Klassiek Verbond Apeldoorn.

22-09-2017 Studiedag  ‘Donker erfgoed in het licht’. De muur van Mussert, de Apeldoornse bunker van Seyss-Inquart, Landgoed Avegoor of de Diogenesbunker. Donker, beladen, besmet, schuldig, schurend, omstreden of betwist erfgoed zijn termen die voor plekken als deze gebruikt worden; locaties en gebouwen met een beladen verleden. In dit geval gekoppeld aan de Tweede Wereldoorlog en in het bijzonder aan Gelderland. Recent onderzoek toont aan dat de provincie tal van deze plekken kent. Tijdens deze studiemiddag, georganiseerd door de Stichting Versterking Herinnering WOII Gelderland (WO2GLD), worden handvatten aangereikt over de omgang met dergelijke locaties. De vier bovengenoemde locaties worden uitgelicht met aandacht voor recente ontwikkelingen. Kun je deze plekken belichten zonder te oordelen? Hoe ga je om met gevoeligheden? Hoe verhoudt de politiek zich tot deze veelal omstreden locaties? Welke plekken zijn er nog meer en hoe verhouden de locaties zich tot elkaar? - CODA Apeldoorn.